Z głębokim żalem zawiadamiamy, że w dniu 27 marca 2026 r. zmarł Profesor Janusz Ziółkowski – wybitny polski astrofizyk, wieloletni pracownik i współtwórca dorobku naukowego Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika PAN.
Profesor Janusz Ziółkowski był związany z naszym Instytutem przez większą część swojej kariery naukowej – w latach 1971–2016 pracował w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika PAN, a od 2015 roku był profesorem emerytowanym CAMK. Stopień doktora uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie rozprawy „Ewolucja ciasnych układów podwójnych i pochodzenie systemów typu Algol”, przygotowanej pod kierunkiem prof. Stefana Piotrowskiego. Habilitację w dziedzinie nauk fizycznych w zakresie astronomii uzyskał w 1985 roku, a tytuł profesora nauk fizycznych otrzymał w 2015 roku.
Profesor Ziółkowski należał do grona najwybitniejszych polskich astrofizyków teoretycznych. Jego badania koncentrowały się przede wszystkim na fizyce gwiazd masywnych, ewolucji układów podwójnych oraz naturze obiektów zwartych – gwiazd neutronowych i czarnych dziur. Był jednym z pionierów badań nad rentgenowskimi układami podwójnymi i procesami akrecji, a jego prace wniosły istotny wkład w zrozumienie końcowych etapów ewolucji gwiazd.
Był także aktywnym uczestnikiem życia naukowego i organizacyjnego. W latach 1991–1997 oraz 2004–2008 był członkiem Komitetu Badań Naukowych, a następnie Rady Nauki przy Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W latach 2005–2006 pełnił funkcję przewodniczącego Grupy Ekspertów Astronomii ESFRI (European Strategy Forum for Research Infrastructure) przy Komisji Europejskiej w Brukseli. Już na wczesnym etapie kariery był wielokrotnie wyróżniany – w latach 1968, 1970 i 1973 otrzymał nagrody młodych Polskiego Towarzystwa Astronomicznego pierwszego i drugiego stopnia.
W trakcie swojej działalności naukowej Profesor Ziółkowski opublikował liczne prace w renomowanych czasopismach międzynarodowych, zdobywając uznanie środowiska astronomicznego na całym świecie. Był cenionym nauczycielem akademickim i mentorem wielu pokoleń młodych badaczy, których inspirował swoją wiedzą, rzetelnością i pasją do nauki.
Profesor Ziółkowski był nie tylko wybitnym uczonym, lecz także niezwykle szanowanym członkiem naszej społeczności. Wyróżniała go wyjątkowa skrupulatność, dokładność oraz życzliwość wobec współpracowników. Był osobą niekonfliktową, zawsze gotową do pomocy i merytorycznej dyskusji. Jego spokojna obecność, rozwaga i uczciwość naukowa stanowiły dla nas wszystkich wzór do naśladowania.
Odszedł od nas uczony wielkiego formatu i człowiek o niezwykłej kulturze osobistej. Jego wkład w rozwój polskiej i światowej astrofizyki pozostanie trwałym elementem dziedzictwa nauki.
Będzie nam Go bardzo brakować.
Zespół Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika PAN
